De middelgrote Nederlandse banken worden steeds afhankelijker van spaargeld. Zakenbank NIBC bijvoorbeeld haalt inmiddels 20 procent van zijn balans bij spaarders vandaan, blijkt uit de halfjaarcijfers. NIBC Direct, de internetspaarbank die nog geen jaar geleden werd opgericht, heeft inmiddels 3 miljard euro opgehaald, een stijging van 2 miljard in een half jaar. Ook SNS Reaal zag zijn spaartegoeden toenemen, met 1,5 miljard euro. Dit was vooral te danken aan het succes van dochter ASN Bank.

Om spaargeld aan te trekken, bieden zowel NIBC Direct als ASN hogere rentes dan gemiddeld. NIBC Direct betaalt 3,3 procent op een gewone internetspaarrekening (bij de oprichting was dat nog 5,25 procent) , ASN Bank biedt 2,5 procent. Dat is beduidend hoger dan de 1,75 procent rente die ING biedt.

Floris Deckers, bestuursvoorzitter van Van Lanschot, klaagde vorige week dat de spaarrente in Nederland veel te hoog ligt. Hij beschuldigde de door de staat gesteunde banken ervan te hoge rentes te bieden. ‘Deckers heeft een punt’, vindt Kees van Dijkhuizen, financieel-directeur van NIBC. ‘In Duitsland en Groot-Brittannië ligt de rente inderdaad lager.’

Maar vergeleken met andere financieringsbronnen is spaargeld voor de banken nog steeds goedkoop. NIBC betaalt bijvoorbeeld 3,50 procent rente op zijn jongste 3-jarige obligaties – die door de overheid zijn gegarandeerd en dus geen enkel risico bevatten. Daar komen de kosten voor de overheidsgarantie (ruim 1 procent) nog bovenop. Wie zijn spaargeld voor drie jaar aan NIBC toevertrouwt krijgt nu 3,75 procent. Voor NIBC is spaargeld dus nog goedkoper dan andere vormen van financiering en NIBC gaat ervan uit dat de spaarrente in Nederland de komende tijd verder omlaag gaat.

Onderling lenen banken elkaar nog steeds vrijwel niets uit. Een bank als NIBC is naast spaargeld geheel afhankelijk van de uitgifte van obligaties die door de overheid worden gedekt. Op het moment dat de staat geen garanties meer afgeeft, zit NIBC met een probleem, oordeelde kredietbeoordelaar Fitch vorige week.

NIBC hoopt dat tegen die tijd de kapitaalmarkt weer is hersteld. De markt voor covered bonds – obligaties met hypotheekleningen als onderpand – vertoont bijvoorbeeld enig teken van herstel, zei Van Dijkhuizen. Dat is mede te danken aan de ECB, die in mei aankondigde dat ze voor 60 miljard aan dergelijke obligaties zou opkopen.

NIBC heeft voor de zekerheid een buffer aangelegd. Het heeft expres wat meer obligaties met staatsgarantie uitgegeven dan strikt genomen noodzakelijk was. Dat drukte wel de winstcijfers over het eerste half jaar. Van Dijkhuizen hoopt dat dit extra geld de komende maanden aan bedrijven kan worden uitgeleend. ‘Nu is er bij bedrijven niet voldoende vraag naar krediet.’

NIBC heeft in het eerste half jaar 40 miljoen euro in zijn stroppenpot gestopt, net zoveel als dezelfde periode daarvoor. NIBC gaat er voor dit jaar van uit dat 1 procent van de bestaande leningen aan bedrijven niet wordt afgelost. Dat is volgens NIBC niet exceptioneel in tijden van recessie. Voor de Nederlandse hypotheken is de stroppenpot nog vrijwel nul.

NIBC heeft ook nog obligaties in Amerikaans vastgoed. Deze zijn inmiddels afgewaardeerd tot 17 procent van de aanschafwaarde.